‘n Kind met koors en ‘n rooi uitslag laat enige ouer vinnig bekommerd voel. By skarlakenkoors by kinders is die uitslag dikwels nie glad nie. Dit voel growwerig, amper soos fyn skuurpapier wanneer jy liggies daaroor vee.
Skarlakenkoors kom gewoonlik saam met ‘n streptokokke-keelinfeksie voor en het mediese behandeling nodig. Tog kan sagte tuisversorging help dat jou kind rustiger herstel terwyl die voorgeskrewe behandeling werk.
Kernpunte
- Skarlakenkoors begin dikwels met koors, seer keel en ‘n fyn rooi uitslag wat soos sandpapier voel.
- Die uitslag begin gereeld op die nek, bors, oksels of lies en versprei daarna na ander dele van die lyf.
- ‘n Dokter of kliniek moet ‘n kind met moontlike skarlakenkoors beoordeel, omdat antibiotika dikwels nodig is.
- Water, rus, sagte kos en koorsbeheer kan ongemak verlig, maar natuurlike middels genees nie die bakteriële infeksie nie.
- ‘n Uitslag wat nie verbleik wanneer dit gedruk word nie, of ‘n kind wat baie siek lyk, vra dringende hulp.
Hoe lyk die sandpapieruitslag?
Skarlakenkoors word veroorsaak deur groep A-streptokokke, dieselfde soort bakterie wat strepkeel kan veroorsaak. Sommige stamme stel ‘n gifstof vry wat die kenmerkende uitslag veroorsaak.
Die uitslag verskyn dikwels binne een tot twee dae nadat die koors of seer keel begin het. Dit bestaan uit baie klein, rooi kolletjies wat dig teen mekaar lê. Van ‘n afstand af kan die vel eweredig rooi lyk. Wanneer jy daaraan raak, voel dit egter fyn, droog en korrelrig.
By baie kinders begin die uitslag op die nek en bors. Dit kan ook eerste in die oksels, elmboogplooie of lies opduik. Daarna versprei dit na die maag, rug, arms en bene. Die gesig kan rooi en warm lyk, terwyl die vel rondom die mond opvallend bleker bly.
In die voue van die vel kan die rooi strepe donkerder wees. Hierdie strepe kom dikwels in die oksels, lies en by die elmboë voor. Ná ‘n week of langer begin die vel soms skilfer, veral op die vingers, tone en liesarea.
‘n Sandpapiergevoel is ‘n nuttige leidraad, maar dit bewys nie op sy eie dat ‘n kind skarlakenkoors het nie.
Die tong kan ook verander. Aanvanklik lyk dit soms wit-bedek met rooi knoppe wat deursteek. Later word die tong helder rooi en knoprig, wat mense ‘n “aarbeitong” noem. Nie elke kind kry al hierdie tekens nie.
Ander simptome wat saam met die uitslag voorkom
Die uitslag kom selde alleen. Meeste kinders voel reeds ongesteld voordat dit verskyn. ‘n Skielike koors, seer keel en hoofpyn is algemeen. Jonger kinders kan ook kla oor maagpyn, naarheid of braking.
Kyk ook vir geswelde kliere aan die voorkant van die nek. Die keel en mangels kan helder rooi wees, soms met wit kolle of etter. Jou kind kan pyn ervaar wanneer hy of sy sluk, en daarom minder wil eet.
Uitslae het egter baie moontlike oorsake. ‘n Virus kan ‘n kolletjiese uitslag veroorsaak, en ‘n allergiese reaksie kan jeukende, verhewe kolle gee wat rondskuif. Waterpokkies vorm gewoonlik blase, terwyl hand-, voet- en mondsiekte dikwels seertjies in die mond en op hande of voete veroorsaak.
Hierdie kort vergelyking kan help, maar vervang nie ‘n ondersoek nie:
| Teken | Skarlakenkoors | Ander algemene uitslae |
|---|---|---|
| Gevoel van vel | Rof, soos sandpapier | Dikwels glad, blaserig of verhewe |
| Keelklagte | Dikwels ‘n erge seer keel | Kan afwesig wees |
| Koors | Gereeld teenwoordig | Wissel volgens oorsaak |
| Uitslagpatroon | Begin dikwels op bolyf en in velvoue | Kan op hande, voete, gesig of verspreid begin |
As jou kind koors én ‘n nuwe uitslag het, is dit veiliger om professionele raad te kry. Moenie aanvaar dat elke rooi uitslag bloot ‘n hitte-uitslag of voedselreaksie is nie.
Diagnose en behandeling vir skarlakenkoors
‘n Dokter of klinieksuster sal na jou kind se keel, tong, kliere en uitslag kyk. Hulle kan ook ‘n keeldepper neem. Sommige praktyke gebruik ‘n vinnige strep-toets, terwyl ‘n laboratoriumkultuur in ander gevalle nodig kan wees.
Wanneer skarlakenkoors bevestig of sterk vermoed word, skryf ‘n gesondheidswerker gewoonlik antibiotika voor. Penisillien of amoksisillien is dikwels die eerste keuse, tensy jou kind allergies daarvoor is. Die regte middel en dosis hang van ouderdom, gewig, allergieë en die kind se kliniese toestand af.
Antibiotika help om die bakterie te behandel, die aansteektyd te verkort en die kans op komplikasies te verminder. Dit is belangrik om die volle kursus klaar te maak, selfs al lyk jou kind reeds beter na ‘n paar dae.
Moenie oorblywende antibiotika uit ‘n vorige siekte gebruik nie. Moet ook nie antibiotika met ‘n broer, suster of buurkind deel nie. Die verkeerde middel of dosis kan behandeling vertraag en newe-effekte veroorsaak.
As die koors of seer keel ná ongeveer 48 uur se antibiotika nie begin verbeter nie, kontak die dokter weer. ‘n Kind wat erger raak, moet vroeër ondersoek word.
Sagte tuisversorging wat werklik kan help
Natuurlike sorg kan die kind gemakliker maak, maar dit vervang nie antibiotika wanneer ‘n kliniek dit voorskryf nie. Fokus op rus, vloeistowwe en die verligting van pyn.
Bied klein slukkies water gereeld aan. Louwarm sop, verdunde vrugtesap of ‘n mondhidrasie-oplossing kan makliker wees as ‘n groot glas water. ‘n Seer keel maak drink moeilik, daarom help klein hoeveelhede wat gereeld aangebied word.
Koel, sagte kos soos jogurt, pap, fyngedrukte piesang of lou sop kan minder pynlik wees om te sluk. Vermy suur sap, baie warm drankies en skerp kos as dit die keel brand.
Vir kinders ouer as een jaar kan ‘n teelepel heuning in lou water soms ‘n seer keel streel. Moet nooit heuning aan ‘n baba jonger as een jaar gee nie. Ouer kinders wat veilig kan gorrel, kan ook met lou soutwater gorrel en dit uitspoeg.
Paracetamol kan koors en pyn verlig wanneer dit volgens jou kind se gewig en die verpakking of dokter se raad gegee word. Moenie aspirien aan kinders of tieners gee nie. Vermy sterk essensiële olies, onverdunde asyn, brandende salwe en onbekende kruiepreparate op die uitslag. Dit kan die vel irriteer of die kind sieker laat voel.
Los klere van katoen, ‘n koel kamer en kort, louwarm baddens help dikwels met die warm, ongemaklike vel. Moenie die kind koud afspons of in yswater sit nie.
Rooi vlae wat dringende mediese hulp vra
Sekere tekens beteken jy moet nie wag vir ‘n gewone afspraak nie. Kry onmiddellik hulp as jou kind sukkel om asem te haal, vinnig of swaar asemhaal, blou lippe kry of nie normaal kan praat of huil nie.
Erge slaperigheid is ook ‘n waarskuwing, veral as jou kind moeilik wakker word, verward voorkom of ongewoon slap is. ‘n Kind wat baie siek lyk, aanhoudend braak, ‘n stywe nek kry of ‘n aanval kry, moet dringend beoordeel word.
Let op vir uitdroging. ‘n Droë mond, geen trane wanneer die kind huil nie, ingesonke oë en baie minder urine as gewoonlik wys dat die liggaam nie genoeg vloeistof kry nie. Babas met min nat doeke benodig vinnige mediese raad.
Druk ‘n helder glas liggies teen die uitslag. As die rooi of pers kolletjies nie verbleik onder druk nie, kry dadelik noodhulp.
‘n Uitslag wat nie verbleik nie kan op ‘n ernstige infeksie dui, veral saam met koors en ‘n siek kind. Bel 112 vanaf ‘n selfoon of gaan na die naaste ongevalle-afdeling. Vertrou jou instink as jou kind anders as gewoonlik optree.
Hoe maklik versprei skarlakenkoors?
Skarlakenkoors versprei deur klein druppeltjies wanneer iemand hoes, nies of naby praat. Dit kan ook versprei wanneer kinders eetgerei, koppies of handdoeke deel. Gereelde handewas met seep en water beperk die verspreiding.
Hou jou kind tuis totdat hy of sy minstens 24 uur antibiotika gebruik het, koorsvry is en goed genoeg voel om aan gewone aktiwiteite deel te neem. Volg ook die skool of dagsorg se beleid.
Was drinkbekers, eetgerei en speelgoed wat in die mond gaan deeglik. Moenie tandeborsels deel nie. ‘n Nuwe tandeborsel kan ná ‘n paar dae se behandeling gebruik word indien die dokter dit aanbeveel.
‘n Rustige, vinnige reaksie beskerm jou kind
Die growwe uitslag van skarlakenkoors is dikwels herkenbaar, veral saam met koors en ‘n pynlike keel. Vroeë mediese beoordeling maak dit moontlik om die regte behandeling betyds te begin.
Rus, vloeistowwe en sagte versorging help met herstel, maar ‘n sandpapieruitslag met koors verdien altyd aandag. Let veral op vir die rooi vlae, en kry dringend hulp wanneer jou kind baie siek voorkom.