Nagjeuk by ‘n kind, of by ‘n volwassene, kan jou wakker hou en laat wonder wat fout is. Aarswurms is ‘n algemene oorsaak, veral wanneer die jeuk saans en snags erger word.
Dit beteken nie iemand is vuil of dat daar swak higiëne in die huis is nie. Aarswurms versprei maklik tussen mense wat naby mekaar woon, speel of slaap.
Deur die tekens betyds raak te sien en die behandeling reg te volg, kan jy die siklus van herbesmetting breek.
Key Takeaways
- Aarswurms veroorsaak dikwels jeuk rondom die anus wat snags erger raak.
- Kinders kan rusteloos slaap, prikkelbaar wees of aanhoudend krap.
- Die wurms en eiers versprei maklik via hande, naels, beddegoed en oppervlaktes.
- Behandeling werk die beste saam met deeglike handewas en ‘n herhaalde dosis wanneer die apteker of dokter dit aanbeveel.
- Natuurlike sorg kan ongemak verlig, maar vervang nie bewese behandeling teen die wurms nie.
Wat is aarswurms?
Aarswurms, ook bekend as speldewurms, is klein wit parasitiese wurmpies. Die mediese naam is Enterobius vermicularis. Hulle leef in die onderste deel van die derm, maar die wyfiewurm beweeg dikwels snags na buite om eiers op die vel rondom die anus te lê.
Daardie eiers veroorsaak die bekende aarswurms-nagjeuk. Wanneer ‘n persoon krap, bly die mikroskopiese eiers maklik aan vingers en onder naels vas. Daarna beland dit op speelgoed, deurhandvatsels, handdoeke, kos of beddegoed.
Kinders kry dit gereeld omdat hulle hande in hul mond sit en speelgoed deel. Tog kan enigeen dit kry. Broers, susters, ouers en ander mense in dieselfde huishouding kan die infeksie aan mekaar oordra sonder dat almal simptome het.
Aarswurms is ‘n algemene infeksie en is nie ‘n teken dat ‘n huis of kind onhigiënies is nie.
Die eiers kan buite die liggaam vir ‘n tyd oorleef. Daarom help medikasie alleen nie altyd as hande, naels en beddegoed nie terselfdertyd aandag kry nie.
Tekens dat nagjeuk dalk aarswurms is
Die tipiese teken is jeuk om die anus, meestal laat in die aand of gedurende die nag. ‘n Kind slaap dan onrustig, draai baie, krap in die slaap of word herhaaldelik wakker.
Soms kan jy klein, dun, wit wurmpies sien. Hulle lyk dikwels soos kort stukkies wit katoendraad en kan rondom die anus, in onderklere of in die toilet voorkom. Dit is makliker om hulle saans of vroeg soggens raak te sien.
Ander moontlike tekens sluit in:
- ‘n Rooi, geïrriteerde of seer vel rondom die anus weens aanhoudende krap.
- Slaaptekort, moegheid, buierigheid of swak konsentrasie gedurende die dag.
- Jeuk of irritasie rondom die vagina by meisies, omdat eiers na die omliggende vel kan versprei.
- Buikongemak of naarheid, hoewel dit minder tipies is as die nagjeuk.
Aarswurms veroorsaak gewoonlik nie ernstige siekte nie. Tog verdien volgehoue jeuk aandag, want ekseem, seepreaksies, aambeie, swaminfeksies en ander veltoestande kan soortgelyke ongemak gee.
Let op die patroon. Jeuk wat duidelik snags vererger, saam met rustelose slaap en moontlike wurmpies, pas sterker by aarswurms as by gewone droë vel.
Hoe ‘n dokter die infeksie kan bevestig
‘n Dokter kan dikwels die diagnose maak op grond van die simptome en ‘n beskrywing van wat jy gesien het. Indien daar onsekerheid is, kan die sogenaamde kleefbandtoets help.
Druk vroeg soggens, voordat die persoon bad, toilet toe gaan of aantrek, ‘n stuk deursigtige kleefband teen die vel rondom die anus. Die band kan eiers optel wat later onder ‘n mikroskoop ondersoek word. ‘n Gesondheidswerker kan verduidelik hoe om dit korrek te doen en of dit op meer as een oggend herhaal moet word.
‘n Stoelgangmonster wys aarswurms nie altyd nie, omdat die eiers gewoonlik buite die anus gelê word. Daarom kan ‘n negatiewe stoelgangtoets nie die probleem betroubaar uitsluit nie.
Kry mediese raad as:
- ‘n Baba, kleuter of swanger persoon moontlik aarswurms het.
- Daar bloed, erge pyn, koors, braking of onverklaarde gewigsverlies is.
- Die vel oopgekrap, geswel of etterig raak.
- Jeuk voortduur nadat behandeling en higiënemaatreëls behoorlik gevolg is.
- Die persoon gereeld herbesmet raak, ondanks behandeling in die huishouding.
Aptekers kan ook nuttige raad gee oor ouderdomsgrense, moontlike medisyne-interaksies en die korrekte gebruik van ‘n produk se bysluiter.
Behandeling: volg die apteker, dokter en bysluiter
Medisyne teen aarswurms is gewoonlik eenvoudig om te gebruik, maar die dosis en geskiktheid hang van ouderdom, gewig, swangerskapstatus en die produk af. In Suid-Afrika sal ‘n apteker of dokter dikwels ‘n ontwurmingsmiddel soos mebendasool aanbeveel wanneer dit geskik is.
Baie behandelings maak die lewende wurms dood, maar nie noodwendig die eiers wat reeds in die omgewing is nie. Daarom word ‘n tweede dosis dikwels ongeveer twee weke later gebruik. Moenie self die tydsberekening raai nie. Volg die huidige advies op die verpakking, of die instruksies van jou dokter of apteker.
Wanneer een persoon in die huis aarswurms het, kan ‘n gesondheidswerker aanbeveel dat almal in dieselfde huishouding terselfdertyd behandel word. Dit is veral nuttig wanneer meer as een persoon jeuk het of wanneer die infeksie herhaaldelik terugkeer.
Vertel die apteker of dokter van enige ander medisyne, chroniese toestand, lewersiekte, swangerskap of borsvoeding. Moenie ontwurmingsmiddels as ‘n roetine “skoonmaakmiddel” gebruik wanneer daar geen rede daarvoor is nie.
Natuurlike opsies soos knoffel, pampoenpitte, kruietee of appelasyn word dikwels aanbeveel, maar daar is nie goeie bewys dat dit aarswurms uitroei nie. Sommige produkte kan ook die maag irriteer. Essensiële olies, sterk kruiepreparate en selfgemaakte mengsels moet nooit op ‘n kind se anale area gesmeer of ingeneem word sonder professionele raad nie.
Breek die siklus van herbesmetting
Herbesmetting gebeur wanneer iemand eiers insluk nadat hulle aan besmette vel of voorwerpe geraak het. Omdat die eiers klein en onsigbaar is, maak klein daaglikse gewoontes ‘n groot verskil.
Begin op die dag van behandeling met ‘n oggendstort of bad. Was die area rondom die anus sagkens met water en ‘n sagte, ongegeurde reiniger indien nodig. ‘n Bad kan die eiers versprei as verskeie kinders dieselfde water gebruik, daarom is ‘n stort dikwels makliker wanneer dit beskikbaar is.
Hou vingernaels kort en skoon. Kinders wat in hul slaap krap, kan snags ‘n noupassende katoenbroekie dra. Dit beperk nie die infeksie nie, maar help keer dat eiers onder naels beland.
Die volgende gewoontes verdien ekstra aandag vir minstens twee weke:
- Was hande met seep en water ná toiletgebruik, ná doekruil en voor etes.
- Help jong kinders om hande behoorlik te was, ook tussen die vingers en onder die naels.
- Verander onderklere elke oggend en trek skoon slaapklere aan.
- Was beddegoed, handdoeke, waslappe en slaapklere gereeld op ‘n warm wasprogram.
- Moenie beddegoed uitskud nie, want dit kan eiers in die lug en op nabygeleë oppervlaktes versprei.
- Maak toilette, kraanhandvatsels, deurknoppe en speelgoed gereeld skoon.
- Moenie handdoeke, waslappe of onderklere deel nie.
Dit hoef nie in ‘n angstige skoonmaakprojek te verander nie. Gereelde handewas, skoon linne en aandag aan naels is die kern. Fokus op die dinge waaraan mense elke dag raak.
Sagte sorg vir die jeukerige vel
Die vel rondom die anus kan branderig en seer voel ná baie gekrap. Terwyl die behandeling begin werk, kan sagte sorg die ongemak verminder.
Spoel die area met louwarm water en dep dit droog. Vermy gegeurde seep, borrelbad, parfuumdoekies en sterk ontsmettingsmiddels. Hulle kan reeds geïrriteerde vel verder prikkel.
‘n Dun lagie eenvoudige, ongegeurde beskermende room kan soms help om wrywing te verminder. Vra eers ‘n apteker watter produk geskik is, veral vir ‘n jong kind. Moenie room binne-in die anus of vagina aanwend nie.
Los katoenonderklere en koel slaapklere help ook. Warm, stywe klere en sweet kan jeuk vererger. Indien die kind baie krap, kan kort naels en skoon hande voorkom dat klein skrape besmet raak.
Goeie slaap maak ‘n verskil. Hou die slaapkamer koel, bied ‘n rustige slaaptydroetine en maak seker die kind weet hy of sy kan jou wakker maak as die jeuk pla. Skuldgevoel of skaamte maak die situasie swaarder as wat dit hoef te wees.
Wanneer aanhoudende jeuk iets anders kan wees
Nagjeuk is kenmerkend van aarswurms, maar dit is nie ‘n waarborg nie. As daar geen verbetering ná behoorlike behandeling is nie, moet ‘n dokter weer na die oorsaak kyk.
Ekseem kan droë, gekraakte en baie jeukerige vel veroorsaak. Kontakdermatitis kan volg nadat iemand ‘n nuwe seep, natdoekie, wasmiddel of sanitêre produk gebruik het. By volwassenes kan aambeie, skeurtjies in die vel of swaminfeksies ook jeuk en pyn veroorsaak.
Vaginale afskeiding, pyn met urinering of jeuk wat hoofsaaklik by die geslagsdele voorkom, vra vir ‘n aparte ondersoek. Behandel nie elke soort jeuk as wurms nie, want die verkeerde produk kan ‘n sensitiewe velarea verder irriteer.
Hou ‘n kort aantekening van wanneer die jeuk voorkom, watter behandeling gebruik is en of ander mense in die huis simptome kry. Dit gee die dokter ‘n duideliker prentjie indien die probleem aanhou.
Die belangrikste stap by aarswurms
Aarswurms en nagjeuk is lastig, maar gewoonlik hanteerbaar. Die beste plan kombineer die regte behandeling met handewas, kort naels, skoon onderklere en aandag aan beddegoed.
Moenie skaam voel om hulp te vra nie. ‘n Apteker of huisarts kan bevestig of die simptome by aarswurms pas en jou help om herbesmetting in die huishouding te beperk.