Wanneer ‘n baba slap raak of ‘n kind geen normale asemhaling het nie, tel elke sekonde. Hierdie gids oor KPR babas kinders wys watter kalm stappe jy kan neem. Vinnige KPR en suurstoftoevoer kan die brein help beskerm totdat professionele hulp opdaag.
Jy hoef nie foutloos te wees om te help nie. Bel nooddienste, begin met wat jy weet en volg die operateur se instruksies. Die gids onderskei tussen ‘n baba jonger as een jaar en ‘n kind ouer as een jaar tot by puberteit.
Hierdie gids is ‘n vinnige verwysing vir noodhulp, maar vervang nie praktiese opleiding, ‘n erkende kursus of die instruksies van ‘n noodoperateur nie.
Herken ‘n ware noodgeval
Begin deur te kyk of die omgewing veilig is. Moenie in diep water, verkeer of ‘n gevaarlike plek instorm nie. Roep dan hard na die kind en raak ‘n ouer kind liggies aan die skouer. By ‘n baba kan jy liggies aan die voet tik.
As daar geen reaksie is nie, beoordeel die lugweg en kyk na die borskas. Kyk hoogstens ongeveer 10 sekondes of die kind normaal asemhaal. Agonale hyg of onreëlmatige snakke is nie normale asemhaling nie.
Bel hulp voordat jy alleen probeer voortgaan
Bel nooddienste op 112 vanaf ‘n selfoon of 10177 vir ‘n ambulans. Die Suid-Afrikaanse noodnommers bevestig dat albei nommers vir mediese noodgevalle gebruik kan word.
Sit jou foon op luidspreker en volg die noodoperateur se instruksies. Die operateur kan jou deur die stappe praat terwyl jy optree. As iemand anders daar is, laat hulle bel en ‘n outomatiese eksterne defibrillator, of AED, gaan soek.
‘n Bewustelose baba of kind wat nie normaal asemhaal nie, het dadelik hulp nodig. Plaas die kind in die herstelposisie as hy of sy bewusteloos is maar normaal asemhaal, en monitor voortdurend. As die kind nie normaal asemhaal nie, begin onmiddellik met noodhulp. Moenie wagtyd mors deur lank na ‘n hartklop of pols te soek nie.
As jy alleen is sonder ‘n foon naby, gee ongeveer twee minute KPR voordat jy hulp gaan haal. By ‘n skielike, waargenome ineenstorting met onmiddellike toegang tot ‘n foon of AED, kan die prioriteit verander. Volg die noodoperateur se instruksies en huidige SARC-riglyne. Vinnige optrede ondersteun suurstoftoevoer na die brein. Neem die kind saam as dit veilig moontlik is, en laat hom of haar daarna in ‘n hospitaal beoordeel word.
KPR vir ‘n baba jonger as een jaar
Vir babas jonger as een jaar, plaas die baba op sy rug op ‘n harde, plat oppervlak. Maak die lugweg oop deur die kop net effens agtertoe te kantel en die ken liggies op te lig. Moenie die nek ver agteroor buig nie.
Kyk net in die mond vir ‘n voorwerp wat jy duidelik kan sien, en verwyder dit slegs as jy dit maklik kan uitneem. Moenie blindelings met ‘n vinger rondvee nie, want dit kan die voorwerp dieper druk.
Drukke en reddingsasems vir ‘n baba
As jy alleen help, plaas twee vingers in die middel van die borskas, net onder ‘n denkbeeldige lyn tussen die tepels. Wanneer twee opgeleide redders saamwerk, gebruik hulle die twee-duim-omkringgreep en omring die baba se bors met albei hande.
Begin met 30 borskompressies teen ‘n tempo van 100 tot 120 drukke per minuut. Dié kompressies ondersteun bloedvloei en suurstof na die brein, maar herstel nie noodwendig normale sirkulasie nie. Druk die borskas omtrent een derde van sy diepte in, gewoonlik sowat 4 cm. Laat die borskas ná elke druk heeltemal terugkom.
Gebruik mond-tot-mond-asemhaling vir twee sagte asemteue van ongeveer een sekonde elk. Bedek die baba se mond en neus met jou mond, of gebruik ‘n gesigskerm of asemhalingsmasker indien beskikbaar. Blaas net lank en sterk genoeg om die borskas sigbaar te laat rys. As jy onseker is, laat ‘n noodoperateur jou lei of volg die tegniek wat jy in erkende opleiding geleer het.
Herhaal die 30:2-verhouding totdat hulp oorneem, die baba normaal begin asemhaal, of jy te uitgeput raak om voort te gaan. Die Red Cross se KPR-riglyne vir babas en kinders bied ‘n internasionale verwysing, maar leesstof vervang nie praktiese opleiding nie.
Photo by SHOX ART
KPR vir kinders: gebruik die CAB-volgorde
Vir hierdie prosedure is ’n kind gewoonlik ouer as een jaar tot puberteit. Die CAB-volgorde help jou om die belangrikste handelinge te onthou:
- C staan vir borskompressies.
- A staan vir lugweg.
- B staan vir asemhaling.
As die kind bewusteloos is en nie normaal asemhaal nie, begin met drukke op die borskas. ’n Leek hoef nie eers lank na ’n pols te soek nie.
Plaas een hand in die middel van die borskas. Gebruik twee hande as die kind groter is. Hou jou arms reguit en druk 30 keer. Laat die borskas ná elke druk heeltemal terugkeer. Onderbreek so min as moontlik.
Hoe diep en hoe vinnig moet jy druk?
Druk die borskas ongeveer een derde van sy diepte in. By ’n kind is dit gewoonlik sowat 5 cm, maar nooit dieper as 6 cm nie. Hou die tempo tussen 100 en 120 drukke per minuut. Die drukke ondersteun tydelik bloedvloei en suurstof na die brein.
Maak daarna die lugweg oop met ’n kopkanteling en kenlig. Knyp die neus toe, bedek die mond met joune en gee twee asemteue. Volg jou opleiding en die noodoperateur se instruksies. Elke asemteug moet net lank genoeg wees om die borskas te laat rys.
Een redder gebruik 30 drukke en twee asemteue. Twee behoorlik opgeleide redders kan, waar die protokol dit voorskryf, 15 drukke en twee asemteue gebruik. Volgens huidige SARC- en AHA-riglyne ondersteun die American Heart Association se verduideliking van KPR die 30:2-verhouding vir ’n enkele redder.
Gebruik ’n AED sodra een beskikbaar is. Pediatriese plakkers is die beste vir ’n jong kind wanneer dit beskikbaar is. As slegs volwasse plakkers beskikbaar is, volg die toestel se illustrasies en steminstruksies, en moenie hulp vertraag nie.
Verstikking: baba of kind
Verstikking lyk nie altyd soos die dramatiese toneel in ‘n fliek nie. ‘n Kind met ‘n ernstige lugwegobstruksie kan nie praat, huil, hoes of behoorlik asemhaal nie. Hy kan ook sy keel vashou, blou verkleur of stil raak.
Laat ‘n kind wat hard hoes, aanhou hoes, en laat ‘n baba wat sterk huil, aanhou huil. Bly naby. Gryp eers in wanneer daar geen effektiewe geluid, hoes of asemhaling is nie.
Wanneer babas verstik
Hou die baba met die gesig na onder op jou voorarm, met die kop laer as die bors. Ondersteun die kop en nek goed. Gee tot vyf ferm rughoue tussen die skouerblaaie met die hak van jou hand.
Draai die baba versigtig op sy rug en gee tot vyf borsstote in die middel van die borsbeen. Herhaal vyf rughoue en vyf borsstote totdat die voorwerp uitkom of die baba bewusteloos raak.
Moet nooit buikstote, ook bekend as Heimlich-stote, op ‘n baba doen nie. Verwyder ‘n voorwerp slegs as dit sigbaar en maklik bereikbaar is. Moenie blindelings vee nie.
Wanneer ‘n kind ouer as een jaar verstik
Laat kleuters effens vorentoe leun en gee vyf rughoue tussen die skouerblaaie. As dit nie help nie, staan of kniel agter hulle en gee vyf buikstote bo die naeltjie en onder die borsbeen. Gebruik borsstote indien buikstote nie toepaslik is nie, byvoorbeeld by ‘n swanger of baie groot kind.
Wissel tussen vyf rughoue en vyf buikstote. As kleuters bewusteloos raak, laat hulle versigtig op die vloer sak, bel hulp en begin KPR met borskompressies. Kyk voor elke reddingsasem in die mond, maar verwyder slegs ‘n voorwerp wat sigbaar en maklik bereikbaar is. Moenie blindelings vee nie.
Indien die voorwerp verwyder is, maar hoes, piepende asemhaling, pyn of asemhalingsprobleme voortduur, kry mediese beoordeling by ‘n hospitaal.
Ná ‘n byna-verdrinking moet jy vinnig optree
Verdrinking is respiratoriese inkorting ná onderdompeling of blootstelling aan water, ook tydens ’n voorval in ’n swembad. Kleuters benodig voortdurend toesig by ’n swembad, maar hou jouself eers veilig. Haal die kind uit die water sonder om jouself in gevaar te stel. Aktiveer nooddienste onmiddellik, selfs as die kind weer wakker word.
As die kind bewusteloos is en die asemhaling nie normaal is nie, aktiveer nooddienste en begin KPR. Reddingsasems saam met borskompressies is belangrik ná verdrinking, omdat suurstoftekort dikwels die aanvanklike probleem is. Die AHA se riglyne oor KPR ná verdrinking beklemtoon hierdie benadering. Volg die noodoperateur se instruksies tydens resussitasie, want vinnige suurstoftoevoer kan die brein help beskerm.
Moenie wagtyd mors om water “uit te kry” deur die kind onderstebo te hang of op die maag te druk nie. Volg die noodoperateur se instruksies en gaan voort met die aanbevole noodhulp.
Laat die kind dringend deur ’n dokter of by ’n hospitaal beoordeel word as water ingeasem is of noodhulp nodig was. Aanhoudende hoes, sukkel om asem te haal, blou verkleuring, uitputting of ’n verandering in bewussyn vereis ook dringende beoordeling, selfs as die kind aanvanklik wakker lyk. Lees ook oor noodhulp ná ‘n kleuter se byna-verdrinking vir die tekens om ná die tyd dop te hou.
Hipotermie: warm stadig en versigtig op
Hipotermie gebeur wanneer liggaamstemperatuur te laag daal. Dit kan ná blootstelling aan koue swembadwater, nat klere, wind of reën voorkom. Babas en kleuters verloor hitte vinniger as groter kinders.
Let op vir koue vel, rilling, sufheid, verwarring, swak koördinasie en stadige asemhaling. By ernstige hipotermie kan die rilling ophou, wat ’n gevaarteken is. As die kind nie normaal asemhaal nie, begin KPR onmiddellik; moenie eers probeer om hom warm te maak nie.
Wat om te doen terwyl hulp kom
Skuif die kind uit die koue en wind. Verwyder nat klere versigtig, droog die kind af en draai hom in droë komberse of jasse toe. Bedek die kop indien gepas en plaas iets onder die kind om hom van die koue grond af te isoleer.
Warm die middel van die liggaam stadig op, veral die bors, nek en lies. Gee ’n warm, soet drankie slegs aan ’n wakker kind wat maklik kan sluk. Moenie ’n suf of bewustelose kind iets laat drink nie; vir ’n baba is voeding of vloeistof nie noodbehandeling nie.
Moenie die arms en bene masseer nie. Vermy ’n warm bad, hitte-lamp of direkte, baie warm hitte teen die vel. ’n Warmwatersak of verhittingskussing mag nooit kaal teen ’n kind se vel lê nie. Ernstige tekens, bewusteloosheid of aanhoudende asemhalingsprobleme vereis dringende beoordeling by ’n hospitaal; hierdie stappe vervang nie mediese beoordeling nie. Die Red Cross se riglyne oor hipotermie beskryf die simptome en veilige opwarming verder.
Oefening maak kalm optrede makliker
Lees oor hierdie noodgevalle is nuttig, maar dit vervang nie praktiese opleiding nie. Skryf in vir ‘n erkende Suid-Afrikaanse eerstehulp- en KPR-kursus waar jy op poppe kan oefen.
Hou noodnommers in elke versorger se selfoon. Wys die dagmoeder, au pairs en dagsorg se personeel waar die noodhulpkissie is. Bevestig vooraf waar ‘n AED beskikbaar is.
Om verdrinking te voorkom, maak seker die swembad is afgesper en hou kleuters voortdurend onder direkte toesig. By ‘n swembad moet julle ook ‘n plan vir vinnige hulp hê. Dit vervang nie opleiding of reddingsvermoë nie.
Boererate, kruie en huisremedies behandel nie ‘n bewustelose kind, verstikking of asemhalingsstilstand nie. Bel hulp, begin noodhulp en volg die operateur se instruksies voordat jy aan enige tuisremedie dink.
Gereelde vrae
Wanneer moet ek KPR op ’n baba of kind begin?
Begin KPR wanneer die baba of kind bewusteloos is en nie normaal asemhaal nie. Bel 112 vanaf ’n selfoon of 10177 vir ’n ambulans, en volg die noodoperateur se instruksies.
Hoe vinnig en hoe diep moet ek kompressies gee?
Gee 100 tot 120 borskompressies per minuut en druk die borskas ongeveer een derde van sy diepte in. Dit is gewoonlik sowat 4 cm vir ’n baba en 5 cm vir ’n kind, maar moenie ’n kind se borskas dieper as 6 cm druk nie.
Moet ek reddingsasems gee tydens KPR?
Gebruik, indien jy bereid en opgelei is, twee sagte reddingsasems ná elke stel van 30 kompressies. Ná verdrinking is reddingsasems besonder belangrik, maar volg altyd die noodoperateur se leiding.
Wat moet ek doen as ’n kind verstik?
Laat ’n kind wat effektief hoes, aanhou hoes, maar gryp in wanneer hy of sy nie kan praat, huil, hoes of asemhaal nie. Gebruik rughoue en toepaslike buik- of borsstote, en begin KPR as die kind bewusteloos raak.
Die belangrikste ding om te onthou
Perfekte tegniek is nie nodig nie; vinnige optrede is die belangrikste wanneer ‘n kind se asemhaling stop.
- Maak die toneel veilig en kyk of die kind bewusteloos is.
- Bel 112 of 10177.
- Begin KPR as die kind bewusteloos is en nie normaal asemhaal nie.
- Gebruik ‘n AED sodra dit beskikbaar is.
Moenie op ‘n gevoel van hartklop wag of tyd met ‘n polssoektog mors nie. Ná verdrinking, probleme om asem te haal, of noodhulp, moet die kind volgens die nooddiens se advies in ‘n hospitaal beoordeel word.
Vinnige optrede, die kern van resussitasie, kan suurstof en bloedvloei na die brein ondersteun, maar dit waarborg nie oorlewing nie. Kalm, onmiddellike noodhulp help totdat professionele hulp opdaag. Hierdie artikel vervang nie praktiese noodhulpopleiding nie.