Vertigo is daardie naar gevoel dat jy of die kamer om jou draai. Dit kan jou naar en wankelrig laat voel1. As jy vertigo het, voel dit asof die wêreld rondom jou tol, en dit kan moeilik wees om jou balans te hou2. Jy kan ook naar voel en sukkel om te loop3. Gelukkig is daar baie boererate wat kan help om die tekens van vertigo te verlig.
Inhoud: Boererate vir Vertigo
Wat veroorsaak vertigo?
Vertigo word meestal veroorsaak deur probleme met jou binne-oor, veral die dele wat jou balans beheer45. Jou brein kry seine van jou binne-oor, oë en sensoriese senuwees om jou te help om jou balans te hou. Wanneer hierdie seine nie ooreenstem nie, kan dit vertigo veroorsaak6. Dit is soos wanneer jy in ‘n kar ry en jou oë vir jou brein sê jy beweeg, maar jou binne-oor sê jy staan stil. Dan voel jy naar en duiselig.
Hier is ‘n paar algemene oorsake van vertigo:
- Benigne paroksismale posisionele vertigo (BPPV): Dit gebeur wanneer klein kristalle in jou binne-oor loskom en in die verkeerde deel van jou oor beland. Dit veroorsaak vertigo wanneer jy jou kop beweeg, soos wanneer jy opstaan of in die bed omdraai78.
- Oorinfeksies: Infeksies in jou binne-oor, soos labirintitis, kan ook vertigo veroorsaak. Dit is soos wanneer jy ‘n verkoue het en jou ore voel toe5.
- Migraine: Sommige mense kry vertigo tydens ‘n migraine-aanval. ‘n Migraine is ‘n tipe hoofpyn wat baie erg kan wees en dikwels met naarheid en braking gepaardgaan9.
- Ander oorsake: Minder algemene oorsake sluit in Ménière se siekte (wat ook gehoorverlies en tinnitus kan veroorsaak), beroertes (wanneer die bloedtoevoer na die brein onderbreek word) en breingewasse9.
Simptome van Vertigo
Die hoof simptoom van vertigo is ‘n gevoel van draai-ing of beweging, selfs wanneer jy stilstaan10. Dit kan voel asof die kamer om jou draai, of asof jy self draai. Ander simptome kan insluit:
- Naarheid en braking 3
- Probleme met balans 3
- Gehoorverlies 3
- ‘n Lui geluid in jou ore (tinnitus) 10
- Hoofpyn 4
Boererate vir Vertigo
Hier is ‘n paar boererate wat jy kan probeer om vertigo te verlig:
Oefeninge:
- Die Epley-maneuver: Hierdie oefening help om die kristalle in jou binne-oor terug te skuif na hul regte plek1. Jy kan dit self doen of met die hulp van ‘n fisioterapeut1112.
- Die Zuma-maneuver: Nog ‘n oefening wat kan help met vertigo. Dit behels om vinnig op jou sy te lê, jou kop te draai en dan stadig op te staan13.
Leefstyl aanpassings:
- Bly gehidreer: Dehidrasie kan vertigo vererger, so maak seker jy drink genoeg water deur die dag14.
- Rus: As jy ‘n vertigo-aanval kry, lê in ‘n stil, donker kamer en probeer om te ontspan. Dit kan help om die gevoel van draaiing te verminder5.
- Vermy stres: Stres en angs kan vertigo vererger, so probeer om te ontspan. Dinge soos diep asemhaling, joga of meditasie kan help5.
- Staan stadig op: Wanneer jy opstaan uit die bed of ‘n stoel, doen dit stadig. Sit eers op die rand van die bed vir ‘n paar minute voordat jy opstaan5.
- Gebruik ‘n kierie: As jy sukkel om jou balans te hou, gebruik ‘n kierie om te help voorkom dat jy val5.
Ander boererate:
- Akupressuur: Deur druk op sekere punte op jou liggaam te plaas, kan jy help om vertigo simptome te verminder1.
- Gemmertee: Gemmertee kan help met naarheid en duiseligheid. Drink twee koppies per dag14.
- Vitamien D-aanvullings: Vitamien D kan help om jou balans te verbeter1.
- Amandels: Amandels is ryk aan vitamiene wat kan help om vertigo simptome te verlig, maar dit kan nie vertigo voorkom nie14.
Medikasie vir Vertigo
Soms kan jou dokter medikasie voorskryf om vertigo te behandel. Dit kan insluit:
- Antihistamiene: Hierdie medikasie kan help om die simptome van vertigo te verminder, soos naarheid en braking.
- Antiemetika: Hierdie medikasie word gebruik om braking te stop.
Wanneer moet jy ‘n dokter sien?
As jou vertigo skielik begin, ernstig is of nie weggaan nie, moet jy ‘n dokter sien9. Jy moet ook ‘n dokter sien as jy vertigo het met ander simptome, soos:
- Dubbelvisie 9
- Gehoorverlies 9
- Probleme met praat 9
- Swakheid in jou arms of bene 9
- Borspyn 3
- Erge hoofpyn 3
- Koors 3
Verskillende tipes vertigo
Daar is twee hooftipes vertigo:
- Perifere vertigo: Dit is die mees algemene tipe en word veroorsaak deur probleme met jou binne-oor, soos BPPV of oorinfeksies15. Perifere vertigo is gewoonlik meer ernstig, maar die simptome duur nie so lank nie16.
- Sentrale vertigo: Dit is minder algemeen en word veroorsaak deur probleme met jou brein, soos ‘n beroerte of breingewas15. Sentrale vertigo is gewoonlik nie so erg soos perifere vertigo nie, maar die simptome kan langer duur16.
Samevatting
Vertigo kan ‘n baie onaangename ervaring wees, maar daar is baie dinge wat jy kan doen om dit te bestuur. Boererate soos die Epley-maneuver, gehidreer bly en stres verminder kan help om jou simptome te verlig. As jy bekommerd is oor jou vertigo of as dit nie met boererate verbeter nie, moet jy altyd ‘n dokter raadpleeg. Soms kan medikasie of ander behandelings nodig wees. Onthou, as jy vertigo het met ander simptome soos dubbelvisie of probleme met praat, moet jy dadelik ‘n dokter sien.
Algemene vrae oor Vertigo
1. Wat is vertigo?
Vertigo is ‘n gevoel dat jy of die wêreld om jou draai. Dit kan gepaardgaan met naarheid, braking en probleme met balans.
2. Wat veroorsaak vertigo?
Vertigo word meestal veroorsaak deur probleme met die binne-oor, maar dit kan ook deur ander toestande veroorsaak word, soos migraine, beroertes en breingewasse.
3. Hoe voel vertigo?
Vertigo kan voel asof jy op ‘n mallemeule is of asof die kamer om jou draai. Jy kan ook naar en wankelrig voel.
4. Wat is die verskil tussen vertigo en duiseligheid?
Duiseligheid is ‘n algemene term wat ‘n gevoel van lighoofdigheid, swakheid of onstabiliteit kan insluit. Vertigo is ‘n spesifieke tipe duiseligheid waar jy ‘n gevoel van draaiing ervaar.
5. Hoe word vertigo behandel?
Behandeling vir vertigo hang af van die oorsaak. Boererate, medikasie en fisioterapie kan almal help.
6. Kan vertigo gevaarlik wees?
Vertigo self is gewoonlik nie gevaarlik nie, maar dit kan lei tot val en beserings. As jy vertigo het met ander simptome, soos dubbelvisie of probleme met praat, moet jy dadelik ‘n dokter sien.
7. Hoe lank duur vertigo?
Hoe lank vertigo duur, hang af van die oorsaak. Dit kan ‘n paar sekondes, minute, ure of selfs dae duur.
8. Kan ek vertigo voorkom?
Jy kan dalk vertigo voorkom deur gehidreer te bly, stres te verminder en jou ore te beskerm teen harde geluide.
9. Is daar enige medikasie vir vertigo?
Ja, daar is medikasie wat kan help om vertigo simptome te verlig, soos naarheid en braking.
10. Waar kan ek meer inligting oor vertigo kry?
Jy kan meer inligting oor vertigo kry by jou dokter, ‘n oudioloog of ‘n fisioterapeut.
Bronne: Boererate vir Vertigo
1. Home remedies for vertigo: The Epley maneuver and more – MedicalNewsToday, accessed January 21, 2025, https://www.medicalnewstoday.com/articles/320492
2. www.medicalnewstoday.com, accessed January 21, 2025, https://www.medicalnewstoday.com/articles/320492#:~:text=Home%20remedies%20for%20vertigo%20include,environment%20is%20moving%20or%20spinning.
3. Vertigo: Symptoms, Causes & Treatment – Cleveland Clinic, accessed January 21, 2025, https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/21769-vertigo
4. Vertigo: Causes, Symptoms, and Treatment – WebMD, accessed January 21, 2025, https://www.webmd.com/brain/vertigo-symptoms-causes-treatment
5. Vertigo – NHS, accessed January 21, 2025, https://www.nhs.uk/conditions/vertigo/
6. Dizziness – Symptoms and causes – Mayo Clinic, accessed January 21, 2025, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dizziness/symptoms-causes/syc-20371787
7. Dizziness, vertigo and balance disorders – Better Health Channel, accessed January 21, 2025, https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/conditionsandtreatments/dizziness-and-vertigo
8. Benign Paroxysmal Positional Vertigo (BPPV) | Johns Hopkins Medicine, accessed January 21, 2025, https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/benign-paroxysmal-positional-vertigo-bppv
9. Vertigo | NHS inform, accessed January 21, 2025, https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/ears-nose-and-throat/vertigo/
10. Vertigo | Conditions | UCSF Health, accessed January 21, 2025, https://www.ucsfhealth.org/conditions/vertigo
11. Home Epley Maneuver | Johns Hopkins Medicine, accessed January 21, 2025, https://www.hopkinsmedicine.org/health/treatment-tests-and-therapies/home-epley-maneuver
12. Epley maneuver – Wikipedia, accessed January 21, 2025, https://en.wikipedia.org/wiki/Epley_maneuver
13. Remedies for Vertigo: What to Do and When to See a Doctor – WebMD, accessed January 21, 2025, https://www.webmd.com/brain/remedies-vertigo
14. Home Remedies for Vertigo – Rela Hospital, accessed January 21, 2025, https://www.relainstitute.com/blog/home-remedies-for-vertigo/
15. www.pennmedicine.org, accessed January 21, 2025, https://www.pennmedicine.org/for-patients-and-visitors/patient-information/conditions-treated-a-to-z/vertigo#:~:text=There%20are%20two%20types%20of,also%20involve%20the%20vestibular%20nerve.
16. Peripheral Vertigo: Types, Diagnosis, and Treatments – Healthline, accessed January 21, 2025, https://www.healthline.com/health/peripheral-vertigo