Ai tog, almal ken daai gevoel! Jou maag voel opgeblaas, jy’s naar en moeg, en niks wil gebeur nie. Ja, ons praat van hardlywigheid1! Dit kan jou dag behoorlik bederf. Gelukkig is daar baie boererate wat kan help om jou maag weer gelukkig te maak. Kom ons kyk na ‘n paar van die beste opsies:
Inhoud: Boererate vir Hardlywigheid
Wat is hardlywigheid?
Hardlywigheid beteken jy sukkel om stoelgang te passeer. Jy poei dalk minder gereeld as gewoonlik, en die stoelgang kan hard, droog of klonterig wees2.
Simptome van hardlywigheid
As jy minder as drie keer per week stoelgang het, kan jy hardlywig wees2. Ander simptome sluit in:
- Harde, droë stoelgang
- Pyn wanneer jy stoelgang passeer
- ‘n Gevoel dat jy nie al die stoelgang gepasseer het nie
- ‘n Opgeblase maag
- Maagkrampe
Oorsake van hardlywigheid
Daar is baie dinge wat hardlywigheid kan veroorsaak, insluitend: 3
- Nie genoeg vesel in jou dieet nie
- Nie genoeg water drink nie
- Nie genoeg oefening kry nie
- Ongereelde etes
- Stres
- Sekere medikasie
- Veranderinge in jou roetine (soos reis)
- Ignoreer die drang om stoelgang te passeer
- Klein eetlus
- Vrees of verleentheid om die toilet te gebruik (veral by kinders)
Boererate vir hardlywigheid
1. Dieetveranderinge
- Eet meer vesel: Vesel help om jou stoelgang sag te maak en dit makliker te laat beweeg. Goeie bronne van vesel sluit in vrugte, groente, volgraanprodukte, neute en sade6. Probeer om 25 tot 31 gram vesel per dag te eet7.
- Vrugte: Pruime, appelkose, pere, appels, bessies 8
- Groente: Broccoli, wortels, blaargroente 10
- Volgraanprodukte: Hawermout, volgraanbrood, bruinrys 10
- Neute en sade: Amandels, pekanneute, okkerneute 8
- Drink genoeg water: Water is baie belangrik om hardlywigheid te verlig. Dit help om vesel te absorbeer en jou stoelgang sag te maak8. Probeer om 8 tot 10 glase water per dag te drink7. Jy kan ook vrugtesap en sous drink8. Onthou, vesel werk die beste as jy genoeg water drink!
- Vermy suiwelprodukte: Sommige mense vind dat suiwelprodukte hardlywigheid vererger6.
2. Kruiemiddels
- Pruimsap en gedroogde pruime: Pruimsap en gedroogde pruime is bekende boererate vir hardlywigheid. Albei bevat sorbitol, ‘n natuurlike lakseermiddel, maar gedroogde pruime het meer vesel9.
- Geprunke Appelkose: Geprunke appelkose is nie net lekker nie, maar kan ook help met hardlywigheid. Hulle bevat sorbitol, wat water in die ingewande intrek en stoelgang stimuleer9.
- Gemmer: Gemmer kan help om jou spysverteringstelsel te stimuleer. Jy kan gemmertee drink of vars gemmer by jou kos voeg9.
- Venkel: Venkel is ‘n natuurlike lakseermiddel met ‘n aangename geur. Jy kan venkeltee drink of venkelsaad kou9.
- Probiotika: Probiotika is “goeie” bakterieë wat jou spysverteringsgesondheid kan verbeter. Jy kan probiotika as aanvullings neem of dit in jogurt, suurkool en ander gefermenteerde kosse kry8.
- Magnesiumsitraat: Magnesiumsitraat is ‘n osmotiese lakseermiddel wat help om stoelgang sag te maak deur water in die ingewande te trek11.
3. Leefstylveranderinge
- Oefen gereeld: Oefening help om jou spysverteringstelsel te stimuleer. Probeer om elke dag ten minste 30 minute te oefen6.
- Luister na jou liggaam: Moenie die drang om stoelgang te passeer ignoreer nie3.
- Skep ‘n roetine: Probeer om elke dag op dieselfde tyd stoelgang te passeer12.
- Gebruik ‘n voetbankie: ‘n Voetbankie kan help om jou in ‘n beter posisie te plaas om stoelgang te passeer. As jy sit met jou knieë hoër as jou heupe, kan dit makliker wees om stoelgang te passeer9.
- Wees versigtig met lakseermiddels: Lakseermiddels kan help met hardlywigheid, maar moenie dit te veel gebruik nie. Oormatige gebruik kan lei tot afhanklikheid en kan jou dermfunksie verminder7. Daar is verskillende soorte lakseermiddels, soos osmotiese lakseermiddels (trek water in die ingewande), stimulant lakseermiddels (stimuleer dermspiere), bulkskeppende lakseermiddels (voeg volume by stoelgang) en stoelgangversagters (maak stoelgang sagter)7. Praat met jou dokter oor watter tipe lakseermiddel die beste vir jou is.
Wanneer om ‘n dokter te sien
As jy hardlywigheid het wat nie met boererate verbeter nie, of as jy enige van die volgende simptome het, moet jy ‘n dokter sien: 14
- Bloed in jou stoelgang
- Erge maagpyn
- Naarheid of braking
- ‘n Skielike verandering in jou dermgewoontes
- Hardlywigheid wat langer as 4 weke duur
10 Algemene Vrae oor Hardlywigheid
Wat is die beste boereraat vir hardlywigheid?
Daar is nie een “beste” boereraat nie, want dit verskil van persoon tot persoon. Probeer verskillende opsies om te sien wat vir jou werk.
Kan ek elke dag pruimsap drink?
Dit is beter om nie elke dag pruimsap te drink nie, want dit kan diarree veroorsaak.
Is dit veilig om kruiemiddels te gebruik vir hardlywigheid?
Die meeste kruiemiddels is veilig as jy dit korrek gebruik. Praat met jou dokter as jy enige bekommernisse het.
Hoe kan ek hardlywigheid by my kind behandel?
Praat met jou dokter oor die beste manier om hardlywigheid by jou kind te behandel.
Kan stres hardlywigheid veroorsaak?
Ja, stres kan jou spysverteringstelsel beïnvloed en hardlywigheid veroorsaak.
Wat is die verskil tussen oplosbare en onoplosbare vesel?
Oplosbare vesel absorbeer water en vorm ‘n gel, terwyl onoplosbare vesel bulk by jou stoelgang voeg. Albei is belangrik vir ‘n gesonde spysvertering.
Watter kosse moet ek vermy as ek hardlywig is?
Vermy verwerkte kosse, kitskos en kosse met baie suiker.
Kan hardlywigheid ‘n teken van ‘n ernstige mediese toestand wees?
In sommige gevalle kan hardlywigheid ‘n teken van ‘n ernstige mediese toestand wees. Sien ‘n dokter as jy bekommerd is.
Hoe kan ek voorkom dat ek hardlywig raak?
Eet ‘n gesonde dieet met baie vesel, drink genoeg water, oefen gereeld en luister na jou liggaam.
Is dit normaal om elke dag stoelgang te hê?
Ja, dit is normaal om elke dag stoelgang te hê, maar sommige mense het minder gereeld stoelgang. Volgens kenners is dit normaal om enigiets tussen drie keer per dag en drie keer per week stoelgang te hê3.
Gevolgtrekking
Hardlywigheid kan ‘n lastige probleem wees, maar moenie moed opgee nie! Daar is baie boererate wat kan help om jou spysvertering weer op dreef te kry. Onthou om genoeg vesel en water in te neem, gereeld te oefen, en na jou liggaam te luister. As jy steeds sukkel, of as jy enige kommerwekkende simptome het, moenie huiwer om jou dokter te kontak nie.
Bronne: Boererate vir Hardlywigheid
1. Constipation – NHS inform, accessed January 12, 2025, https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/stomach-liver-and-gastrointestinal-tract/constipation/
2. Constipation – NHS, accessed January 12, 2025, https://www.nhs.uk/conditions/constipation/
3. Constipation: Symptoms & Causes – Cleveland Clinic, accessed January 12, 2025, https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/4059-constipation
4. Constipation | Johns Hopkins Medicine, accessed January 12, 2025, https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/constipation
5. Hardlywigheid. Meer Vesel, Hoe? – VVOS, accessed January 12, 2025, http://www.vvos.co.za/bestuur/afartikels/vvosartikel18.html
6. Constipation Remedies to Try at Home – WebMD, accessed January 12, 2025, https://www.webmd.com/digestive-disorders/constipation-remedies
7. Nonprescription laxatives for constipation: Use with caution – Mayo …, accessed January 12, 2025, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/constipation/in-depth/laxatives/art-20045906
8. 13 Home Remedies for Constipation Relief – Verywell Health, accessed January 12, 2025, https://www.verywellhealth.com/constipation-relief-8631537
9. 8 Remedies To Relieve Constipation | Bladder & Bowel Community, accessed January 12, 2025, https://www.bladderandbowel.org/bowel/bowel-treatments/8-remedies-to-relieve-constipation-bladder-bowel-community/
10. Constipation Relief: Quick Home Remedies – Healthline, accessed January 12, 2025, https://www.healthline.com/health/digestive-health/how-to-make-yourself-poop
11. 13 home remedies to relieve constipation naturally, accessed January 12, 2025, https://www.medicalnewstoday.com/articles/318694
12. Constipation – Symptoms and causes – Mayo Clinic, accessed January 12, 2025, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/constipation/symptoms-causes/syc-20354253
13. Constipation | Cedars-Sinai, accessed January 12, 2025, https://www.cedars-sinai.org/health-library/diseases-and-conditions/c/constipation.html
14. Home Remedies for Constipation: 5 Ways to Get Relief | Houston …, accessed January 12, 2025, https://www.houstonmethodist.org/blog/articles/2023/sep/5-home-remedies-for-constipation/