‘n Beroerte kan ook ‘n baba, kleuter of skoolkind tref. Beroerte by kinders is skaars, maar elke minuut tel omdat breinselle skade kan kry wanneer bloedvloei onderbreek word.
Die tekens lyk nie altyd soos dit by volwassenes lyk nie. ‘n Skielike aanval, vreemde gedrag, ‘n erge hoofpyn of swakheid aan een kant kan almal rede wees om dadelik hulp te kry.
Kernpunte vir ouers
- Skielike swakheid, ‘n hangende mondhoek, onduidelike spraak of ‘n wankelrige stap vra onmiddellike mediese hulp.
- By jong kinders kan ‘n beroerte ook begin met ‘n aanval, aanhoudende braking, buitengewone slaperigheid of ‘n kind wat een arm minder gebruik.
- Bel 112 vanaf ‘n selfoon of kry jou kind onmiddellik by ‘n hospitaal se ongevalle-afdeling.
- Moenie kos, vloeistowwe, kruie, vitamiene of aspirien gee terwyl jy wag nie.
- Selfs as die simptome verbeter, moet ‘n dokter die kind dringend beoordeel.
‘n Kind wat ná ‘n skielike neurologiese simptoom weer beter lyk, kan steeds dringend ondersoek moet word.
Hoekom kinderberoerte ‘n noodgeval is
‘n Beroerte gebeur wanneer ‘n bloedvat in die brein verstop raak of bars. Die deel van die brein kry dan te min suurstof. Dit kan beweging, spraak, sig, geheue en sluk beïnvloed.
Dokters onderskei meestal tussen ‘n isgemiese beroerte, waar ‘n klont ‘n bloedvat blokkeer, en ‘n hemorragiese beroerte, waar bloeding in of om die brein voorkom. Albei vra vinnige sorg.
Tyd maak ‘n groot verskil
Ouers wag soms omdat hulle dink ‘n kind is te jonk vir ‘n beroerte. Daardie wagtyd kan behandeling vertraag. Riglyne vir kinderberoerte beklemtoon dat ‘n vermoedelike geval vinnig in ‘n ongevalle-afdeling ondersoek moet word.
Die simptome kan ook kom en gaan. Moenie aanvaar dat alles reg is omdat ‘n hangende mondhoek of swak arm ná ‘n paar minute beter lyk nie.
Dit word maklik met ander siektes verwar
Migraine, epilepsie, ‘n koorsstuip, meningitis en selfs ‘n lae bloedsuiker kan soortgelyke tekens gee. Tog moet ‘n dokter eers beroerte uitsluit wanneer ‘n kind skielike swakheid of spraakprobleme kry.
‘n koorsstuip by kinders verdien ook mediese aandag, veral as dit die eerste aanval is, net een kant van die liggaam raak of die kind nie behoorlik wakker word nie.
Tekens van beroerte by kinders wat jy moet herken
Die bekende FAST-toets kan nuttig wees, maar dit vang nie elke kinderberoerte vas nie. Die American Stroke Association se B.E. F.A.S.T.-gids voeg balans- en sigveranderinge by die gewone gesig-, arm- en spraaktekens.
Gesig, arm, been, spraak en sig
Kyk of een mondhoek hang wanneer jou kind glimlag. Let ook op of een arm of been skielik slap, gevoelloos of minder beweeglik is. ‘n Kind kan struikel, sy balans verloor of kla dat hy dubbel sien.
Spraak kan onduidelik word. Sommige kinders sukkel om eenvoudige woorde uit te kry, verstaan nie wat jy sê nie, of praat skielik deurmekaar. Johns Hopkins noem ook erge hoofpyn, sigprobleme en swakheid aan een kant as tekens van pediatriese beroerte.
Aanvalle en veranderinge in gedrag
By kinders is ‘n aanval, naarheid of braking soms deel van die eerste prentjie. ‘n Kind kan skielik baie lomerig raak, verward lyk, ongewoon stil word of moeilik wakker bly.
Kleuters kan nie altyd verduidelik dat hulle swak of duiselig voel nie. Let dus op as hulle een hand ignoreer, net een arm gebruik, skielik val of anders as gewoonlik reageer. UChicago Medicine beskryf subtiele tekens by kleuters, soos ‘n nuwe probleem met balans of minder beweging in een arm.
Wat om onmiddellik te doen
Hou jou stem kalm en tree vinnig op. Skryf neer wanneer jy die kind laas normaal gesien het, of wanneer die simptome begin het. Hierdie tyd help die hospitaalspan met besluite oor ondersoeke en behandeling.
Bel hulp en bly by jou kind
Bel 112 vanaf ‘n selfoon, of neem jou kind onmiddellik na die naaste ongevalle-afdeling. Moenie self wag vir ‘n afspraak by ‘n gewone spreekkamer nie.
Laat die kind lê of sit in ‘n veilige posisie. As hy braak of slaperig raak, draai hom versigtig op sy sy. Kyk gereeld of hy normaal asemhaal en of sy kleur verander.
Moenie iets gee om te eet of drink nie
Sluk kan ná ‘n beroerte onveilig wees, selfs wanneer ‘n kind wakker lyk. Moenie water, kos, kruietee, aanvullings of medisyne aanbied totdat ‘n gesondheidswerker sê dit is veilig nie.
Gee ook nie aspirien nie. Aspirien kan gevaarlik wees as die beroerte deur bloeding veroorsaak is, en kinders moet dit nooit op eie houtjie kry nie. Vir algemene koorssorg, sien koors by kinders en gevaartekens, wat verduidelik waarom aspirien nie ‘n veilige kindermedisyne is nie.
Oorsake en toestande wat risiko verhoog
Kinderberoerte is nie altyd voorkombaar nie. Soms vind dokters ‘n duidelike oorsaak, maar soms neem dit langer om die rede vas te stel.
Hart-, bloed- en bloedvatprobleme
Sekere harttoestande kan bloedklonte laat vorm wat na die brein beweeg. Sikkelselsiekte verhoog ook die risiko omdat dit bloedvate kan beskadig of blokkeer.
Nekbeserings, bloedvatprobleme en hoë bloeddruk kan soms ‘n rol speel. Infeksies en ontsteking kan ook die bloedvate beïnvloed. Hierdie faktore beteken nie dat ‘n kind beslis ‘n beroerte sal kry nie, maar dit help dokters om vinniger na moontlike oorsake te soek.
Ander ernstige siektes kan soortgelyk lyk
Koors met ‘n stywe nek, erge hoofpyn, verwardheid of aanhoudende braking kan ook by meningitis pas. Dit is ‘n ander mediese noodgeval wat dadelik behandeling nodig het. Lees oor meningitis-simptome by kinders as hierdie tekens saam voorkom.
Moenie probeer besluit of dit beroerte, migraine of ‘n infeksie is nie. ‘n Skielike verandering in beweging, bewussyn, spraak of sig behoort deur ‘n mediese span beoordeel te word.
Hoe dokters beroerte by kinders bevestig
In die hospitaal sal die span na die kind se beweging, gesig, spraak, oë, bewussyn en asemhaling kyk. Hulle vra ook oor onlangse infeksies, beserings, medisyne en bestaande toestande.
Breinskanderings wys wat aangaan
‘n CT-skandering kan vinnig wys of daar bloeding in die brein is. ‘n MRI kan weer kleiner gebiede van skade en veranderde bloedvloei beter uitwys wanneer dit vinnig beskikbaar is.
Dokters kan ook die bloedvate in die kop en nek afbeeld. Dit help hulle om te sien of ‘n bloedvat vernou, geblokkeer of beskadig is.
Toetse soek die oorsaak
Bloedtoetse kan infeksie, bloedarmoede, stollingsprobleme en ander moontlike oorsake wys. ‘n Hartondersoek kan nodig wees as die span vermoed dat ‘n klont uit die hart gekom het.
Volgens Children’s Hospital of Philadelphia se oorsig is skielike swakheid of gevoelloosheid van die gesig, arm of been, gewoonlik aan een kant, ‘n algemene waarskuwingsteken. Daarom neem dokters selfs kortstondige simptome ernstig op.
Behandeling en herstel ná ‘n kinderberoerte
Die behandeling hang af van die tipe beroerte en die oorsaak. ‘n Kind met bloeding benodig ander sorg as ‘n kind met ‘n bloedklont. Sommige kinders benodig medisyne, terwyl ander ‘n prosedure of operasie nodig kan hê.
Ná die akute fase kan fisioterapie beweging verbeter. Arbeidsterapie help met daaglikse take, en spraak- of slukterapie help wanneer kommunikasie of eet geraak is. Skoolondersteuning en gereelde opvolg kan ook deel van herstel wees.
Herstel verskil van kind tot kind. Jong breine kan goed aanpas, maar dit neem tyd, oefening en ondersteuning. ‘n Vinnige diagnose gee die kind die beste moontlike begin.
Natuurlike middels het geen plek in die eerste ure nie
Daar is geen kruie, olie, detoksproduk, homeopatiese middel of vitamien wat ‘n beroerte by ‘n kind kan stop of omkeer nie. Natuurlike produkte kan ook met hospitaalbehandeling inmeng of braking en slukprobleme vererger.
Rustigheid, jou teenwoordigheid en vinnige optrede is die veiligste hulp voordat professionele sorg oorneem. As jou kind later herstel, bespreek enige aanvullings of kruie eers met sy dokter of apteker.
Vrae wat ouers dikwels vra
Kan ‘n beroerte by kinders sonder ‘n hangende gesig voorkom?
Ja. Sommige kinders kry eerder ‘n aanval, erge hoofpyn, braking, balansverlies, sigveranderinge of swakheid in een ledemaat. ‘n Normale glimlag sluit dus nie ‘n beroerte uit nie.
Kan ‘n kind ná ‘n beroerte weer heeltemal herstel?
Party kinders herstel baie goed, terwyl ander langer hulp met beweging, spraak, leer of gedrag nodig het. Die oorsaak, plek van die breinskade en spoed van behandeling beïnvloed herstel.
Moet ek hulp kry as die simptome verdwyn?
Ja. Verdwynende simptome kan steeds op ‘n ernstige probleem dui. Laat ‘n dokter die kind dringend ondersoek, selfs wanneer hy weer normaal lyk.
Die veiligste reaksie is vinnige hulp
Beroerte by kinders is skaars, maar skielike veranderinge in gesig, beweging, spraak, sig of bewussyn moet nooit afgeskryf word nie. Moenie wagtyd verloor met boererate of medisyne uit die kas nie.
Jou kalm optrede, die regte noodoproep en vinnige hospitaalsorg beskerm jou kind se beste kans op herstel.