‘n Paar sekondes kan lank voel wanneer ‘n baba skielik stil raak en nie asem kry nie. As jy paniekbevange na “verstikking noodhulp babas” soek, het jy ‘n eenvoudige, veilige plan nodig.
Klein kinders ondersoek die wêreld met hul monde. Kos, speelgoeddele en alledaagse voorwerpe kan egter vinnig in ‘n lugweg vassit. Kalm, vinnige optrede kan help terwyl noodhulp op pad is.
Verstikking noodhulp babas: herken die gevaar
‘n Baba wat hoes, huil of hard asemhaal, het gewoonlik nog lug wat deurkom. Bly naby, hou hom regop en moedig die hoes aan. Moenie hom op die rug klap terwyl hy sterk hoes nie, want dit kan die voorwerp verder afdruk.
Ernstige verstikking lyk anders. Die baba kan nie huil, hoes of asemhaal nie. Hy kan angstig lyk, stil word, na sy keel gryp, blou of grys om die lippe raak, of pap word. By kleuters kan jy ‘n piepende of heeltemal stil asemhaling hoor.
‘n Kind wat nie kan huil of hoes nie, het nie tyd vir water, kos of ‘n huismiddel nie. Begin noodhulp en kry nooddienste.
Kyk vinnig in die mond as jy ‘n voorwerp kan sien. Haal dit slegs uit as dit los en maklik bereikbaar is. Moet nooit blindelings met ‘n vinger in ‘n baba se mond rondvee nie. So ‘n vingerveeg kan die voorwerp dieper indruk of besering veroorsaak.
As jou kind nog doeltreffend hoes, bly kalm en hou fyn dop. Die situasie verander egter onmiddellik as die hoes stil word of asemhaling moeiliker raak.
Noodhulp vir ‘n baba jonger as een jaar
Babas jonger as een jaar kry nie buikstote of die Heimlich-greep nie. Hulle lyfies is klein, en die verkeerde druk kan ernstige beserings veroorsaak. Vir verstikking noodhulp babas gebruik jy rugklappe en borsstote.
Volg hierdie stappe wanneer ‘n baba nie kan asemhaal, huil of hoes nie:
- Sit of kniel neer. Plaas die baba buik-af oor jou voorarm of bobeen, met sy kop laer as sy bors. Ondersteun sy kop en nek deur die kaak vas te hou, maar moenie die keel druk nie.
- Gee vyf ferm rugklappe met die hak van jou hand tussen die skouerblaaie. Elke klap moet apart en doelgerig wees.
- Draai die baba versigtig op sy rug, steeds met sy kop laer as die bors. Plaas twee vingers in die middel van die bors, net onder die tepellyn.
- Gee vyf skerp borsstote. Druk reguit in en laat die bors tussen elke stoot terugkom.
- Kyk of die voorwerp losgekom het. Verwyder dit net indien jy dit duidelik sien en maklik kan vat. Herhaal dan vyf rugklappe en vyf borsstote totdat die lugweg oop is of die baba bewusteloos raak.
Die Amerikaanse Rooi Kruis se babaverstikkingsriglyne beskryf dieselfde afwisseling tussen rugklappe en borsstote. Oefen die posisies op ‘n babapop tydens ‘n erkende noodhulpkursus, nie vir die eerste keer in ‘n krisis nie.
Moenie ‘n baba onderstebo aan die voete ophou, skud, of probeer om die voorwerp met ‘n lepel uit te haal nie. Daardie reaksies mors tyd en kan skade doen.
As die baba bewusteloos raak, bel onmiddellik 112
Vra iemand om 112 vanaf ‘n selfoon te bel terwyl jy help. As jy alleen is, bel op luidspreker sodat die noodoproepbeampte jou kan lei.
Plaas die baba op ‘n plat, harde oppervlak. Begin KPR as jy opgelei is, en volg die oproepbeampte se instruksies. Ná elke reeks borsdrukke, kyk kortliks in die mond vir ‘n sigbare voorwerp. Moenie tyd mors deur herhaaldelik in die mond te soek nie.
Selfs wanneer die voorwerp uitkom, moet ‘n dokter die baba ondersoek as hy bewusteloos was, borsstote gekry het, aanhou hoes, piep, braak, of anders as gewoonlik asemhaal. ‘n Klein stukkie kos kan nog in die lugweg sit.
Die Britse Rooi Kruis se stappe vir ‘n verstikkende baba beklemtoon ook dat jy hulp moet ontbied as die blokkade nie vinnig loskom nie.
Noodhulp by ‘n kleuter van een jaar en ouer
‘n Kleuter kan gewoonlik staan, hoes en aandui waar dit pla. As hy nog sterk hoes, laat hom hoes en bly by hom. Moenie hom laat rondhardloop, water laat drink of op sy eie badkamer toe stuur nie.
Wanneer hy nie kan praat, hoes of asemhaal nie, gee eers vyf ferm rugklappe tussen die skouerblaaie. Kniel agter ‘n klein kind sodat jy stabiel bly.
As dit nie help nie, gee vyf buikstote. Plaas jou vuis net bokant die naeltjie, onder die borsbeen. Hou die vuis met jou ander hand vas en trek vinnig inwaarts en opwaarts. Herhaal vyf rugklappe en vyf buikstote totdat die voorwerp uitkom of die kind bewusteloos raak.
Moenie buikstote op ‘n baba jonger as een jaar gebruik nie. By ‘n bewustelose kleuter, bel 112 en begin KPR volgens jou opleiding of die noodoproepbeampte se leiding. Die HSE se riglyne vir verstikking by kinders ouer as een gee ‘n nuttige oorsig van dié volgorde.
Voorkom verstikking tydens eet en speel
Voorkoming begin waar kinders eet. Laat jou kind regop in ‘n stoel sit, nie rondloop, lê of speel met kos in die mond nie. Etenstye hoef nie gespanne te wees nie, maar ‘n volwassene moet naby bly.
Pas kos by jou kind se ouderdom en kouvaardigheid aan. Sny druiwe, kersietamaties en klein worsies in die lengte in dun repies. Kook wortel sag, rasper appel vir jong kinders, en verwyder pitte en harde skille.
Vermy harde lekkers, springmielies, heel neute, groot stukke vleis en dik lepels grondboontjiebotter vir kinders wat nog leer kou. Grondboontjiebotter is veiliger wanneer jy dit dun op brood smeer of met pap meng.
Kyk ook na die vloer en speelhoeke. Munstukke, knope, krale, doppies, klein blokkies en knoopbatterye hoort buite bereik. ‘n Knoopbattery wat ingesluk is, vra dadelik mediese hulp, selfs al lyk die kind aanvanklik goed.
Maak dit ‘n gewoonte om speelgoed se ouderdomsmerking te lees. ‘n Ouer boetie of sussie se klein bousteentjies kan binne sekondes in ‘n baba se mond beland.
Boererate hoort nie in ‘n geblokkeerde lugweg nie
Wanneer ‘n kind verstik, is daar geen kruie, olie, heuning, tee of ander boereraat wat die lugweg veilig kan oopmaak nie. Moenie iets gee om te drink of te sluk nie. Dit kan die situasie vererger.
Natuurlike sorg het wel ‘n plek ná herstel, soos rus, sagte kos en genoeg vloeistof wanneer die kind heeltemal wakker is en normaal sluk. Dit vervang egter nooit ondersoek wanneer daar aanhoudende hoes, piepende asemhaling, koors of slaperigheid ná die voorval is nie.
Let ook op ander tekens van ernstige siekte. Blou lippe, swak reaksie en moeilike asemhaling vra onmiddellike hulp, net soos die waarskuwingstekens by sepsis by kinders en babas.
‘n Kalm plan maak ‘n verskil
By verstikking noodhulp babas tel elke minuut, maar die regte stappe bly eenvoudig: herken die ernstige blokkade, gee vyf rugklappe en vyf borsstote, en bel 112 as die baba nie herstel nie.
Vir kleuters geld dieselfde vinnige reaksie, met buikstote eers ná die eerste verjaardag. Kalm optrede, noukeurige toesig en ‘n noodhulpkursus gee jou die beste kans om gereed te wees wanneer ‘n gewone happie skielik gevaarlik raak.