Elektriese skok noodhulp: tree veilig op

Moenie die persoon ná ’n elektriese skok aanraak nie; skakel die kragtoevoer af en stop die elektriese stroom. Die eerste noodhulpstap is om die toneel veilig te maak voordat enige hulpverlening begin. Laat die persoon medies beoordeel word, want ’n hartritmeversteuring kan asemhaling beïnvloed.

’n Haardroër naby water, ’n beskadigde verlengkoord of ’n foutiewe toestel kan binne sekondes gevaarlik raak weens ’n elektriese fout. Gebrekkige aardingstelsels kan die risiko verhoog, selfs wanneer basiese veiligheidsstandaarde gevolg word. Bly kalm, hou jouself veilig en kry mediese hulp so gou moontlik.

Waarom ‘n elektriese skok ernstig kan wees

Elektrisiteit beweeg deur die liggaam op soek na ‘n pad na die grond. Die gevaar word beïnvloed deur spanning, kontakduur, die stroom se roete deur die liggaam, vog en die toestand van die elektriese bron. Aardingstelsels kan ook bepaal hoe die stroom na die aarde vloei.

Die liggaamsweerstand maak ook ‘n groot verskil. Droë vel kan ‘n weerstand van ongeveer 100 000 ohm hê, terwyl nat vel se liggaamsweerstand tot sowat 500 ohm kan daal. Dit laat die elektriese stroom makliker deur die liggaam beweeg en maak nat hande, ‘n nat vloer en badkamerproppe besonder gevaarlik.

Wanneer stroom deur die borskas beweeg, kan dit die hart se elektriese seine ontwrig en ‘n hartritmeversteuring veroorsaak. Ventrikulêre fibrillasie beteken die hart bewe chaoties in plaas daarvan om bloed te pomp. Dit ontwrig die bloedsomloop, sodat iemand skielik kan ineenstort en ophou asemhaal.

Laespanning van ‘n huishoudelike prop kan dus steeds ernstige skade veroorsaak. Daar kan ook interne brandwonde wees, al sien jy min aan die buitekant. Hancock Health se riglyne oor elektriese skokke waarsku dat ‘n skok soms geen sigbare merk laat nie. Selfs sonder ‘n sigbare merk kan die persoon steeds noodhulp benodig.

Hanteer elke elektriese skok as ‘n moontlike mediese noodgeval en bel dadelik 112 vanaf ‘n selfoon vir noodhulp en professionele mediese hulp as die persoon:

• bewusteloosheid ervaar, verward is of ‘n aanval kry;
• sukkel met asemhaling, hyg of nie normaal asemhaal nie;
• borspyn, ‘n vinnige hartklop of ‘n onreëlmatige pols het;
• sigbare velbeserings, gevoelloosheid of spierpyn het;
• met hoëspanning-elektrisiteit, industriële toerusting of water in aanraking was.

Elektriese skok noodhulp: volg eers die veilige volgorde

Beoordeel eers die toneel. Die kragtoevoer en elektriese stroom moet onderbreek word voordat die hulpverlener nader beweeg. Water op die vloer, oop drade of iemand wat ná ‘n elektriese skok steeds aan ‘n toestel vasklou, beteken dat jy ook gevaar loop. Moenie die persoon, draad of toestel met jou kaal hande raak voordat die krag af is nie.

Volg hierdie noodhulp-stappe:

1. Skakel die krag by die hoofskakelaar of stroombreker af as jy dit veilig kan bereik. Trek ‘n prop uit slegs as jy op ‘n droë plek staan en nie oor water hoef te beweeg nie.
2. Bly weg van kraglyne, substasies en groot elektriese toerusting. Moenie probeer red as hoëspanning-elektrisiteit betrokke is nie. Aardingstelsels en veiligheidsstandaarde maak ‘n aktiewe gevaar nie veilig nie. Bel 112 en meld dat daar ‘n kraglyn of elektriese gevaar is.
3. By laespanningstelsels kan jy, as die krag nie afgeskakel kan word nie, ‘n droë, geïsoleerde voorwerp gebruik. Kies nie-geleidende materiale, soos plastiek, karton of droë hout, slegs in ‘n duidelike laespanningsituasie. Bly weg van kraglyne, substasies en groot toerusting. Moenie metaal, nat materiaal of die persoon se liggaam gebruik nie.
4. Bel 112 vir nooddienste sodra die persoon van die bron geskei is. As jy alleen is, sit jou foon op luidspreker sodat die noodoperateur jou kan lei.
5. Kontroleer of die persoon reageer. Praat hard, raak liggies aan die skouer en kyk vir normale asemhaling vir hoogstens tien sekondes.
6. Begin KPR indien die persoon bewusteloos is en nie normaal asemhaal nie.

‘n Persoon wat aan ‘n lewende kragbron raak, kan jou ook deel van die stroombaan maak.

Noodhulp help eers nadat die toneel veilig is. ‘n Verband of salf kan nie ‘n lewende stroom stop nie, en dit is nooit jou eerste reaksie nie. Moenie die krag weer aanskakel ná ‘n elektriese fout nie, of ‘n beskadigde toestel hanteer nie.

Kardiopulmonêre resussitasie (KPR) wanneer asemhaling ophou

Die eerste doel ná ‘n elektriese skok is om met basiese noodhulp lewe te beskerm sonder om nog iemand seer te maak. Die eerste reaksie in noodhulp moet veilig wees. Bewusteloosheid kan op hartstilstand dui, en kardiopulmonêre resussitasie kan dan nodig wees.

Kontroleer die persoon se asemhaling vir hoogstens tien sekondes. As die persoon nie reageer nie en nie normaal asemhaal nie, behandel dit as hartstilstand.

Plaas die persoon plat op ‘n ferm oppervlak. Maak die lugweg oop deur die kop effens terug te kantel en die ken op te lig, tensy ‘n ernstige nekbesering duidelik is. ‘n Val ná ‘n skok kan ook die nek of rug beseer.

Begin daarna met noodhulp. As hulpverlener volg jy hierdie stappe vir ‘n volwassene:

1. Plaas die hak van een hand in die middel van die borskas, met jou ander hand bo-op.
2. Doen borskaskompressies 5 tot 6 cm diep, teen 100 tot 120 per minuut. Laat die borskas ná elke druk heeltemal terugkom.
3. Gee 30 borsdrukke, gevolg deur mond-tot-mond-asemhaling met 2 asemteue, as jy daarvoor opgelei is en gemaklik daarmee voel. Andersins doen aanhoudende borskaskompressies.
4. Wanneer ventrikulêre fibrillasie voorkom, kan vinnige borsdrukke en ‘n AED lewensbelangrik wees. Gebruik ‘n outomatiese eksterne defibrillator, of AED, as een beskikbaar is. Skakel dit aan en volg die steminstruksies. Niemand mag aan die persoon raak wanneer die toestel die hartritme ontleed of ‘n skok gee nie.

Hou aan totdat professionele mediese hulp, soos nooddienste, oorneem, normale asemhaling terugkeer, of jy nie verder kan voortgaan nie. By ‘n baba of kind is die tegniek anders. As jy nie opgelei is nie, volg die 112-operateur se instruksies wanneer bewusteloosheid voorkom.

Photo by Mikhail Nilov

Let op vir brandwonde en skoktoestand

’n Elektriese skok kan ingangs- en uitgangswonde by die hande, voete of ander liggaamsdele veroorsaak. Kyk versigtig na plekke waar die stroom moontlik deur die liggaam beweeg het. Moenie wagtyd mors om elke merk te soek voordat jy hulp bel nie.

Begin noodhulp deur die brandwonde losweg met ’n steriele, nie-klewende verband of skoon lap te bedek. Moenie klere lostrek as dit aan die vel vaskleef nie, en moenie blase oopmaak nie. Smeer ook nie botter, tandepasta, olie, kruiesalf of ys daarop nie.

Koel lopende water kan ’n klein, oppervlakkige wond afkoel. Die afkoeling mag professionele mediese hulp nooit vertraag nie. Die besering kan onder die vel veel erger wees as wat die brandwonde aan die buitekant laat lyk.

Hou ’n bleek, sweterige of bewerige persoon stil en so gemaklik moontlik. Bedek hom of haar met ’n gewone kombers of baadjie, maar vermy onnodige beweging as jy ’n nek- of rugbesering vermoed. Moenie ’n warmwatersak of elektriese kombers gebruik nie. Direkte hitte kan die besering vererger, veral waar die vel gevoelloos is.

Moenie kos, drank, alkohol of boererate as noodhulp aanbied nie. By bewusteloosheid, maar met normale asemhaling, plaas die persoon versigtig op die sy. Hou die asemhaling dop totdat hulp opdaag.

Verminder elektriese gevare by die huis

Voorkoming van ’n elektriese skok begin met behoorlike aardingstelsels, wat foutstroom ’n veiliger pad na die aarde gee. Wanneer aardingstelsels ’n foutstroom na die aarde lei, kan aardlekskakelaars, ook bekend as aardfoutstroomonderbrekers, die kring vinnig afsny. Dit verminder die kans op ’n ernstige skok, maar maak beskadigde toestelle nie veilig nie.

Laat slegs ’n gekwalifiseerde elektrisiën foutiewe proppe, los muurproppe en stroombrekers ná ’n elektriese fout nagaan. Die elektrisiën moet veiligheidsstandaarde volg, laespanningstelsels kan inspekteer en aardingstelsels toets. Toets jou aardlekskakelaar volgens die vervaardiger se instruksies, en gee kombuise, badkamers, wasareas en buiteproppe ekstra aandag.

Hou elektriese toestelle weg van wasbakke en baddens. Droog jou hande voordat jy ’n prop hanteer, vervang geskeurde koorde en moenie veelvuldige kragstroppe oorlaai nie. Skakel die kragtoevoer af en trek die prop uit voordat jy ’n toestel skoonmaak of nagaan.

Elke huis behoort ook ’n noodhulpplan vir die gesin te hê, met aardingstelsels as deel van langtermynveiligheid. Hou noodnommers sigbaar, weet waar die hoofskakelaar is en leer gesinslede hoe om dit af te sit. Gesinslede kan hul noodhulpkennis verder uitbrei met verstikking noodhulp vir babas.

Gereelde vrae

Kan ek iemand aanraak wat ’n elektriese skok gekry het?

Moenie die persoon aanraak voordat die kragtoevoer afgeskakel en die elektriese stroom onderbreek is nie. Jy kan andersins deel van die stroombaan word en self ’n skok kry.

Wanneer moet ek 112 bel?

Bel 112 sodra die persoon van die elektriese bron geskei is, veral as hy of sy bewusteloos is, sukkel om asem te haal, borspyn het of ’n aanval kry. Hoëspanning-elektrisiteit, kraglyne en water maak die toneel besonder gevaarlik; bly weg en wag vir nooddienste.

Wat moet ek doen as die persoon nie normaal asemhaal nie?

Kontroleer die persoon se reaksie en asemhaling vir hoogstens tien sekondes. Begin KPR indien die persoon bewusteloos is en nie normaal asemhaal nie, en volg die 112-operateur se instruksies totdat professionele hulp oorneem.

Moet iemand ná ’n elektriese skok deur ’n dokter ondersoek word?

Ja, laat die persoon medies beoordeel word, selfs wanneer daar geen sigbare brandwonde is nie. ’n Elektriese skok kan interne beserings of ’n hartritmeversteuring veroorsaak wat nie onmiddellik sigbaar is nie.

Hoe behandel ek brandwonde ná ’n elektriese skok?

Bedek die brandwonde losweg met ’n steriele, nie-klewende verband of skoon lap, en moenie blase oopmaak of salf, olie of ys aanwend nie. Koel lopende water kan ’n klein, oppervlakkige wond afkoel, maar moenie professionele mediese hulp vertraag nie.

Die eerste veilige stap red lewens

By ’n elektriese skok moet die hulpverlener eers sy of haar eie veiligheid beskerm en die krag afskakel. Daarna behels noodhulp ’n oproep na 112 vir nooddienste, ’n beoordeling van asemhaling en bloedsomloop, en KPR indien nodig.

’n Klein merk op die vel wys nie noodwendig hoe ernstig die besering is nie, want ventrikulêre fibrillasie kan steeds voorkom. Vinnige, veilige optrede is noodhulp se kern en gee die persoon die beste kans op herstel.